Monday, November 24, 2008

Ramhuai in a hruai bo

Mizo-te chauh hi Ramhuai, thlahrang leh thlarau lam buaipui leh tuipui hnam kan ni bik lo tawp mai. Hetiang lam ziahna lehkhabu hi Sap ho leh hnam dangte hian thahnem fe chhiar tur an neiin, an lo ziak teuh mai a. Lehkhabu chang a ni lo, Zone Reality channel leh Discovery channel en thin chuan kan hre theuh awm e. Hmanlaia mitthi tawhte thlarau inlar dan chanchin mak tak tak an sawina leh an tarlanna an tichhuak thin.

Kristiannain kan ram a rawn luah tak chinah chuan Thlarau leh Ramhuai hi kan awih lovin, kan ngaihsak ta lo hle. Chanchin Thain kan ramah ramhuai a um bo ta tih pawh hi a dik pawh a ni fa hmiang.

Amaherawhchu, hetianga Kristianna kan rama a rawn luh hnu pawh hian, Up ate leh hmanlai mi deuh chuan Ramhuai leh thlarau lam hi chu a awm ngei a ni tiin an la tang tlat. MUP pawhin Ramhuai bu tih pawh an chhuah tawh kha. A taka tawng lo tan chuan Ramhuai, thlarau leh thlahrang tih ang te hi chu thil awihawm lo tak a ni. Amaherawhchu, hetiang lam; a tak ngeia tawng leh hmu tam tak sawi tur an awm a. Chung zinga mi thenkhat thusawi chu I han ngaithla teh ang.


Pu Chullova, Tuipang khua chu kum 2003 inthlan khan duty tura a kal chu mak tak main Ramhuaiin a hruai bo va. Amah Pu Chullova ngeiin hetiang hian thil tawn mak tak chu a sawi.

Kum 2003 Election khan Duty turin Tuidang(Chhimtuipui Lui a Lawngtlai District lam a khaw pakhat) lamah kal tur ka ni a. Chulai hmuna duty tura motor khalha ka kal lai chuan; Nula leh Tlangval hmeltha tak mai hi tawkin, anni chuan min lo tidingin min lo bia a. “Kan hnenah rawn kal la, kan hnenah rawn thawk t ache; Secretary tur kan mamawh a, hlawh pawh tuna I hlawh aia tam kan pe ang che” an ti a. Mahse, kei chuan Election Duty tura kal ka nih thu leh ka hmanloh thuin ka chhang a, ka hnial tlat a. Anni pahnih chuan, “Kan thu I hnial a, I la chak lo ngawt ang” tiin min vau zui a.

Hetia an hnena kal tura min thlem tukah chuan, ZERO thlang, Kawlchaw leh Zero inkar ka thlen chuan; ka buai ru ta deuh tlat mai a. Keimah leh keimah chu ka intheihngilh ni ta berin ka hria. Ka inhriat dan chuan; Nula leh Tlangval min thlemtute kha ka motor- ah chuan an rawn chuang ve in ka hria a. Ka motor pawh chu ka khalh leh khalh loh pawh ka hre tawh lo. Ka mumal tawh vak loh avangin ka motor chu a tlangval zawk chuan a khalh niin ka hre ber a,. Chutiang deuh ruai chuan ka duty-na tur Tuidang chu zanah chuan ka thleng ve ni ngei tur a ni. Hemi hnu hi chuan chiangkuangin engmah ka hre tawh lo. Ka hriat dan chu mumang ang deuh hi ni main ka hria.
Tuidang kan thlen tuk hian; thingpui dawr kawtah meizial-te pawh ka zu ni ngei tur a ni; miin an sawi leh dan chuan. Mahse, tah hian thil mak tak chu, meizial zu a, ka ding lai min hmutute khan ka kalna chin leh ka awmna chin an hre ta tlat lo mai kha a ni. Hemihnu hian nula leh tlangvalte khan min hruai tawh lovin; Palian pui, hmultherthur hian min hruai tawh a, a kutah min thuttir a, ramhnuai ngaw vela kan kal pahin min thlawhpui mai niin ka hria.

He palian pui hian ka bo atanga ni thum niah chuan Chhimtuipui lui tawp leh Saiha District daih, Burma ramri lamah chuan min lo hruai thleng tep tawh hi a ni a. Hetah hian tlem chuan ka harh deuhhlek tawh a. Tiauphoah chuan ka mu a. Chutianga ka awm hnu pawh chuan kal vak ngaihna ka hre chuang lova, pan tur lam pawh ka hre hek lo. Luipui kamah chuan ka vak ka vak ringawt mai a. Ka ke hnuai lah chu engnge a chhan pawh hriat lohvin chemte a vik ang mai hian a na em em mai lehnghal a.

Chiang manglo leh vai deuh ruai ka la nih avangin, ka kalna chin pawh hre mumal lo chuan; kham kar leh lengkir velah ka vak ka vak in ka inhria a. Ruahtui tam lai a nih avangin; ruah pawh a sur duh lai a ni a. Ruah a lo sur chuan palian pui kha ka bulah lo awmin; a taksa lian pui chuan min rawn hliah vek a. Puk chhunga awm ang main, ka taksa chu a hul leh phiang thin.

Hetianga ka awmna chin pawh hre lova ka vah ka vah lai hian; vanneihthlak takin pa pahnih ramvak hi ka tawk hlauh mai a. Anni hnenah chuan, ka kal duhna Kawlchaw chu kan awmna atang chuan ni riat lai kal anih thute min hrilh a. Ka awmna hmun atanga khaw hnai ber chu Lomasu khua a nih thu min hrilh a. Anni bulah chuan khuaa min hruai tur chuan ka ngen ta ringawt mai a. Lomasu hi mara District a khaw tawpna ber, Chhimtuipui kama awm a ni.

Anni chuan khuaah chuan min hruaiin, chaw-te min pe a. Chumi hnu chuan Bymari-ah min hruai chho leh a. Tah chuan MTP (Mara Thyutlia Py- Mara Thalai Pawl) hovin min riahpui a. Zanah chuan min hruaitu pa lian bawk kha a lo lang leh a, min rawn hruai a tum leh a. Mahse, hetih hunlai hian ka hriatnate ka neih let leh hret hret tawh avangin hlauhna chang ka hre tawh a. Keichu au chhuakin, MTP member ho mu lai chu rawn tho chhuakin min rawn thlamuan a. Chumi zan chuan min veng tlaivar ta thak a.

A tukah chuan Tongkolong-ah kan chho leh a. Hatah hian Tongkolong MTP ten min rawn hruai leh a. Tongkolong kan pelh hnu chuan kawngkawiah lo lang lehin; min rawn hruai leh a tum a. Pa liana chuan, “Engatinge ka thu lova I kal daih”, min rawn ti a. Keichuan ho ka duh thu leh, a awmna hmun chu hrehawm ka tih thuin ka chhang a. Ka thiante, MTP-te chu ka hrilh a. Anni chuan engmah an hmuh ve loh avang chuan min thlamuan a, min kuah tlat a.

Palak Dil peng kan thlen chuan ka ke chu a nat tawh em avangin ka kal thei tawh lova. Phura thleng a zawnin min zawn ta a.Phura atang chuan ka pa ten motor-in min rawn lama. Kawlchaw kan thlen dawn tepin kawngkawiah chuan pa liana bawk chu a rawn lang leh a. Ka pa hnenah chuan ka hrilh a, “Ka pa saw min rawn lak leh a tum a nia”, ka ti a. Ka pa hi kohhran upa a ni a. Ani chuan hlau lo turin min ti a. Tawngtaina hun a hman hnuin kan kal leh a.

Kawlchaw-ah chuan khaw mipuiten min lo hmuakin, chaw ei turte min lo buatsaih sak a. Mahse, hetah hian chaw pawh ka ei thei tawh mang lova. Kawlchaw atang chuan kan khua, Tuipang chu kan lut ta a.

Kan khua, Tuipang kan thlen hian ka ke chu a nat em avangin mahniin zunram pawh ka thiar thei tawh lova. Ka ke chu a na em em ringawt mai a ni. Vanneihthlak takin; Pathian-in kawng engkim min lo ruat sak a. Tuna DDK a an hotupa Pu C. Lalrosanga’n Crusade a lo neih lai tak a lo ni a. Hrehawm ka tih em avang chuan, “Pu C. Lalrosanga hnenah min zawn chho ula, amahin min tawngtai se, he sual; Ramhuaiin min tih buaina hi min hneh sak thei em em ang”, ka ti a. Tichuan, ahnenah chuan min zawn chho ta a. Tuipang, T. Salem kohhran chokedar inchhung, Centenary Hall-ah min hruai lut ve ta a. Pu Rosanga te chuan an chhungkua chuan min tawngtai pui a. “Lal Isua Krista hmingin huai takin kal rawh”, min ti a. Tichuan, Lalpa hmingin hnehna kan puang a. Tichuan, Pu C. Lalrosanga chuan hriakthih rawngbawlnate min neih sak a. Chumi zan chuan inkhawm turin ka kal thei nghal a ni.

He lo pawh hi Theiva khuaa Pu Beirakhu leh a nau hmeichhe naupang chu an naupan laiin ramhuaiin a hruai bo tawh bawk.Ramhuai hi a pi anga rawn in larin a hruai bo niin a sawi a.Khua in an zawn beidawn hnu kum fe ah ram vak pakhatin mipa naupang tui thal tur hi a hmu a,mipa naupang chu a tlan chhia a,ramvakpa chuan hetiang ramhnuai leh nghal a naupang awm ngawt chu tiin a um a,a man ta a.Khuaah a hawn pui chuan mipa naupang bo kha a ni a,a nau hmeichhia erawh chu tun thlengin a la bo a ni.Amah Beirakhu hi hmanni loawk pawhin kan in bia a.A chanchin hi chanchinbu ah chhuaha ka dil a,mahse thil tam tak ka hre tawh si lo tiin min chhang.Tunah nupui fanau neiin Theiva khua,Saiha District ah a awm mek.

Saturday, November 22, 2008

VC te mawhphurhna

Kan thupui ah lut nghal tawp ta ila. VC te pawimawhna te, an mawhphurhna te hi tuna VC te hian kan hlen zo em tih te, VC kan han ni ta a, VC te min kai hruaitu tur DAN a awm a, chungte chu a awm tih kan hre reng em? Anih leh vawiin a VC lo kal khawmte hian The Lushai District (Village Councils) Act 1953 kan nei tih kan hre reng em?. He dan hi tun thlenga VC te min la enkawltu leh kawng kawh hmuhtu a ni.

Buai lai chuan: VC te kha buai lai chuan an pawimawh hle. Tu boh leh do lung inkar ah mahni khua leh tui chhan nan an nun an zuar kan ti lo thei lo ang. VC te inpekna avang leh huaisenna avanga India sipaiin an khaw hal tur an hal loh phah te an tam a ni. VC te’n khang hunlai khan an mawhphurhna an hre chiang a, an tih tur an hlen a, fak tlak leh chawimawi tlak an ni. Sipai in an pet a, an sawisa a, chuti chung pawhin an zam ngai hauh lo.

Tunlai chuan:Ram pawhin hma a sawn zel a. Buai erawh chu a la awm reng a, kum 1953 ah VC te enkawlna leh kaihhruaina chungchang DAN Sawrkar in a lo siam a, chu chu The Lushai District (Village Councils) Act 1953 tih a ni. Tichuan he VC te enkawlna DAN thuhmahruai chu VC te hian anmahni khawchhung theuh ah dan leh thupek ken kawh te, khaw chhunga buaina chinfel te leh mipui te an lo hriselna turin faina leh thianghlimna kawng ah hma a la ang a ti. Hei hi a pawimawh. Nakinah kan la sawizui ang.

VC te mawhphurna-Duties and Function: The Lushai District (Village Councils) Act 1953chuan hetiang hian VC te tihtur leh mawhphurna a siam (Pawimawh ka tih zual te chauh tarlang ila)

1. Khaw chhung kawng tihfai leh vawnfai.
2. Faina leh thinaghlimna kawng a mahni VC area chhung theuh a hma lak leh khawtlanga mi hnawksak leh bengchheng siam te ven hna.
3. Tuikhur vawnfai leh hiah fai. Hei hian tui thianghlim in tur leh insukna tur tui ngaihtuahte a tel.
4. Natna hlauhawm laka khawchhung vawnfai leh ven.Entirnan, Bird Flu laka invenna tur a ran lakluh leh khap.
5. Naupiang leh mithi VC register a lo ziah luh.
6. State Sawrkar emaw Council Sawrkar atanga lehkha lo kal reng reng bawhzui.
7. Khaw mipui te hrisel na-faina leh thianghlimna kawng a hmalak.
8. Library leh a kaihnawih ang chi siam.
9. A tul chuan intihhlimna ang chi siam.

Tichuan he dan The Lushai District (Village Councils) Act 1953 chuan a chunga VC mawhphurhna keng kawh turin Sub-Committee emaw Committee hrang emaw a din theih a ti leh zel a ni.

DAN IN TIH TUR A TIH CHU KAN TI EM?

The Lushai District (Village Councils) Act 1953 in tih tur a min tuk leh pek chu kan ti meuh em? VC hna hi R.D. Department atanga NREGS emaw Food for Work emaw pawisa lak chhuah nan chauh kan hmang em?.LAD Department a TFC Grant lak chhuah nan chauh em ni kan VC te nihna hi kan hman? Nge kan VC nihna chu kan khawthenawm te nen a in tih buai ni khua a kan khaw tan chauh em ni kan hman.? Nge kan VC nihna chu Political Party a kan awmna tan chauh em ni kan hman? Heng zawhna te hi chu a VC ten mahni rilru theuh khan lo chhang ta mai ula a tha ang.

Dan in tih tur a tih zing ami khawchhung fawnfai leh tih thianghlim te, Village Sanitation chungchang te, mithi leh nau piang chungchang te hi kan tih tur a ni lo emaw kan ti fo mai. Sawrkar atangin BDO Office ah khaw pakhat a nau piang zat leh mihring zat an rawn zawt a, BDO Office chuan VC te kha kan agency ber a nih miau avangin VC te kan zawt lo thei lo. Mahse chhanna fumfe kan hmu ngai lo. Kan khaw Headmaster chu Register of Birth and Death a lawm tiin min chhang mai thei. Mahse engvangin nge VC te’n Village Population register kan neih loh. Vawiin atang chuan VC tin in Village Population nei ila, chhungkaw hming, an pian ni, thla leh kum nen vek dah i tum ang. Hei hi kan ti thei a ni.

Dan chuan VC te chu Sawrkar/mimal atanga lehkha lo kal apiang te a hun tak ah an chhang thin ang a ti. Mahse hei hi chu in ‘fail’ deuh vek,a hun taka lehkha kan duh hi khawii mah VC te hian min la pe lo. Kan nghak ziah che u a ni. Heng in report a tlai thin a vang hian sawrkar ah pawh kan hna a chak loh phah thin a, a tawp ah a tuartu chu nangni bawk in ni. Kan lehkha duh in theh luh tlai chuan in khaw tan a scheme lo kal tur kha a tlai ve zel tih hriat tel tur.

Dan bawkin Village Sanitation Committee hi VC ten a tul an tih chuan an din ang a ti.Hei hi tul ti rawh u. Tin, thuhmahruai ah pawh faina leh thianghlimna kawng ah hian VC ten mawh an phur a ni a ti. Chuvangin vawiin a lo kal khawm zinga khaw tam tak VCP leh a member te khan lo hria ula, khaw tamtak chu a bal a ni. Zep loh ah chuan a tawp in a thianghlim lo hle. Chuvangin tun atang chuan Village Sanitation Committee emaw Clean Mizoram Committee mahni khua ah theuh i din ang u. Hei hi kan hmasawnna tur pakhat a ni. I duh tawk rih ang.

PRESIDENT IN ENGE A TIH ANG:
VCP chuan –

(i) Sawrkar atanga lehkha lo kal reng reng a member leh secretary te hrilhin lehkha chhan ngai chi anih chuan an chhang vat ang.
(ii) DC/BDO/ leh Deptt dangte atanga lehkha lo kal reng reng, khapna thu emaw pawh nise rang takin a ti tur a ni.
(iii) Mipui hnena hriat tur tul te chu secretary leh a member te bak ah tlangau hmangin a hrilh hre vat thin tur. Entirnan, NREGS hna ang te.
(iv) VCP chuan nau piang leh mithi te, Village Population register te, Electoral Roll te leh tul dang te a lo record anga, a tul huna en theih a siam tur a ni. VCP a zinbo emaw chuan heng thil te hi Vice President hnenah emawh, a member pui dangte hnenah a hlan tur a ni.

A chunga sawi tak te khi VCP chauh ni lovin, secretary leh VC member dang te mawhphurna
a ni nghal a ni.

DEVELOPMENT CHUNGCHANG:

VC te hi development unit ni lo mahse, khawtlang development khawihtu ber a ni lo thei lo a. Chuvangin khawtlang mamawh leh sawrkar programme te in mil tak a a kal theih nan VC ten rilru kan siam thiam a pawimawh hle. Sawrkar ah rawtna (Proposal) kan siam reng reng in felfai tak leh dinhmun chiang taka tarlan thin tur a ni. Sawrkar programme thar te pawh zir chian a hriat belh zel a ngai. Development sum kan dawn pawh an in ang lo hle a. Thenkhat chu Central atanga ruahmanna lo kal, a hnua central mi leh sa ten a an endik leh thin te an ni. Hengah hian phuailuai tak a kan thawh chuan kan ram hmingthatna tur a ni thei dawn lo a ni.


VC SUM VAWN DAN:

Development sum hi State sawrkar atanga kan dawn te an ni. Felfai tak a kan hmanna leh kan lak luh kha vawn tur a ni. Development lam sum reng reng hi VCP/Treasurer a vawng ang (VCP kha treasurer a ni nghal in ka hria). Heng sum hi endiktu tur a sawrkar in a ruat te enfih theih a vawn tur a ni.State sawrkar ten endik tul an tih hunah an endik tur a lo in peih tur a ni.

State sawrkar hnuaiah sum chi hnih Local Fund leh Development Fund vawng tu a hran pahin an awm a.Local Fund-heng lei chawina te, ran leh ui leh ar atanga chhiah lak te hi Local Fund an ni a. A vawngtu hran pa an awm. Development Fund erawh chu sawrkar atanga sum kan dawn hrim hrim (hnathwhna tur) ho kha a ni.

Development Fund hi Plan and Estimate fel tak nei an ni. A bik tur thil a hmuh a ni. Pawisa chu khawi atanga lo kal nge, eng zat nge, eng ni in nge an dawn tih chiang tak a ziah tur a ni. A sir dinglamah a hman ralna–hlawhfa man, hmanraw man, hman ral ni te leh a chuang (balance) te fel tak a ziah lan tur a ni. Tin, pawisa hman ralna reng reng cash memo/receipt/voucher a awm ngei ngei tur a ni. NREGS atangin tuikhur i siam a i cement leina te, iron rod leina te, thirzai leina te, thingpui leh chhang man te, balu leh brick emaw cubic lung man i leina cash memo i nei ngei ngei tur a ni. Kan fimkhur loh vangin VC buai ta enge emaw zat kan nei a, thiah (Dissolved) an ni nge nge thin.

VC LEH KHAWTLANG IN VAWNFAI CHUNGCHANG:

Kan dan hman lai The Lushai District (Village Councils) Act 1953 ah khawtlang in vawnfaina (Sanitation) chu VC mawhphurna a ni ang a, a tul anih chuan Sanitation Committee an din thei a ni a ti.

Khawtlang in vawnfai chungchang chu engtik a hmalak chi nge? Khawtlang mamawh a in an loh avangin khawtin tan mahni veng mamawh (Local Need Basis) a hmalak a dik ber ang. Amaherawh chu a hnuai a mi ang hian kal thei ta ila:

(i) Sanitation Committee din: VC member te hi tam lo te te kan ni a, chuvangin a hran pa a siam sanitation committee din a tha viau ang. Tunlaiin kan Chief Minister zahawm tak hmalakna in Clean Mizoram Committee din a ni tawh a, hei hi khaw tin leh veng tin ah din a ni hlawm. Chuvangin Sanitation Committee din emaw Clean Mizoram Committee din theuh din ila a tha ang.
(ii) Vantlang zirtir: Hei hi a pawimawh hle. Vantlang inkhawm koh a kan khaw tana faina leh thianghlimna kan mawmawh zia uar tak a mipui te hrilh hriat a tha. Aizawl veng hrang hrang chhungah ngei pawh khaw bal leh tawp tak tak, fai lo leh thianghlim lo ka hmu hnem em em a. Faina lama hma kan sawn chuan kan lo hrisel zawk ang a, kan hlim zawk bawk ang a, kan khua pawh mikhualin an tlawh chak phah dawn a ni.
(iii) Thu awih loh engtin nge kan hrem ang; thu awih lo an awm ngei dawn. Engtianga buai pui tur nge ni ang. Thu awih loh chu VC ten VC Court ah ko in a awm tawk an chawitir thei.

VC te hian VC court chu zahawm takin hawng se, chuta inlan chu kan hreh theuh ang, chuvang chuan kan khawtlang faina leh thianghlimna hi a hlawhtling thei ngei ang.

VC te hian VC court kan hawng ngam em?

VC te hi 3rd Class Magistrate an ni. Mahse VC court hawng ngam hi engzat nge kan neih. Aizawl Khatla VCP hlui Pi Remthangi chuan VC court hi a hawng fo thin. Thu awih lo te chu danin a phal chin angin a chawitir mai.VC te hian Rs.500 chawitir theihna power an nei kha.

VC court kan hawng ngam lo anih chuan engnge a chhan? VC te kha kan hnathawh ah kan dik bik lo tihna em ni? Mipui thlan Lal kan nih angin hna kan thawk lo em ni zawk? VC court hawn hi uar thar leh ila, khawtlang leh keini VC ngei te pawhin hmasawnna kan neih phah ang.

VC TE LEH NREGS:

VC te hna pui ber chu NREGS a ni ta, NREGS hi a hre lo fa kan awm ta lo.Amaherawh chu VC nih vangin NREGS hi kan khawih ngei ngei tur tihna a ni lo.MTP/YMA/MHIP/MCHP te hnenah pawh pek theih an ni. NREGS tawh dawnin VC te hian Work Order lak leh NREGS pawisa lakchhuah chauh hi em ni VC te mawhphurna?. A teuh lo mai .VC te tih tur pawimawh langsar deuh deuh i han bih chiang teh ang.

1. NREGS atan Scheme /Plan/Proposal siam: VC te hnenah NREGS atan a kan thawh tur terrace laih, kawng laih, tui kawng laih te rawn theh lut rawh u kan ti a. Tam tak chuan in ngai pawimawh lo. Entirnan, Pu S.Totha chuan terrace laih a duh. Hetiang a thehluh tur:Entirna

Terrace : Pu S.Totha
Hectare zat : 2 Ha
Khua atanga hlat zawng : 1 km

Tam tak chuan terrace laih tur hming chauh in theh lut thin. Tin, kawng laih tur ah pawh “ Construction of Internal Road” in ti mawl tawp thin a. Hei hi a dik lo. “Construction of Internal road between Pu J.Sakha and Lianto Sele House at Lotai”-2 km tih tur.

Scheme kan theh luh reng rengin a sei zawng, a zau zawng, a san zawng, khua atanga hlat zawng kan ziak tel ngei ngei tur a ni.

2. NREGS Muster Roll siam:NREGS Muster Roll (MR) hi VC ten Work Order an rawn lak chhuah laiin copy 2 zel pek tel an ni.Hei hi VC tam tak chuan ziak leh tawngka a kan hrilh chung pawh an la ngai pawimawh lo.MR hi hnathawk tute tak tak chauh hming sign tir ula.Nangmahni VC ten sign tawh suh kan ti thin.VCP tam zawk chuan NREGS pawisa lak dawnah BDO office kawtah hnathawktu te hming in sign chawp chuk chuk fo.Hetiang a tih ching VCP hming leh khua chu ka sawi tel lo mai ang.Hnathawh laia hming in sign tir thei lo anih chuan VC member emaw secretary emaw khan khua kha tlawh chhuakin hming sign tir mai tur a ni.Thil har a ni lo.Tun hnu ah hetianga kan thuawih lo an awm anih chuan NREGS hi khawih turin NGO emaw sawrkarah kan dil tawh ang.

3. NREGS leh inhlawhna pawisa sem:NREGS inhlawhna pawisa in sem rualin Job Card ah leh Payment Register ah hlawh in pek zat te,an inhlawh ni zat leh a ni leh thla in ziak lang ngei ngei tur ani.Khaw tamtak NREGS Reigister ka check sak ah chuan engmah ziah luh loh a tam em em a ni.VC te in fel loh chuan BDO kan fel lo a,pawisa lo kal leh tur thlengin kan tuar thin a ni.

NREGS CHHAWR TANGKAI TUM TUR:

NREGS atanga hna kan thawh theih hi chhawr tangkai thiam a ngai. VC tam tak chuann khawlai phiah fai te, a rual rem lo chul mam mai mai duh in awm. Hei hi India sawrkar duh dan kalh tlat a ni. NREGS chu mipuite hnena hna pek a nih rual in rotling hna an thawk tur a ni a ti. Terrace laih te hi in sawisel vak vak mai. Hna kan pek in thawh duh loh chuan i mawhphurna a ni tawh. Job Card nei zawng zawng hi hna pek tur a ni lo tih kan hriat nawn fo a tha. Hna thawk duh te chauh kha kan pe tur an ni.

Thawk ila, hlawh hmu bawk ila, hei hi kan hmasawnna tur a ni. Thawk mang hlei lo a pawisa hmuh tumna kan nei hi hmasawnna daltu a ni.

VC TE LEH RD DEPARTMENT:

Ka ram hian min mamawh a ni.Min ko a ni tih hi VC te hian kan ngaihtuah ngai em?.VC kan ni a,kan in hmu te lutuk em?.Ram vei pha chinah kan in ngai nge,keini aia hausa zawk leh milian zawk te tan chauh em ni ram vei hna hi kan pek?.Kan ram hmasawnna tur hian enge ka tih theih?.Heng zawng zawng hi vawiin a lo kal VC te hian kan rilru ah a tharin min vawn sak leh teh u.

Pawisa chauh kan ngaihtuah thin.Mi in PMGY leh IAY chu a duh em em mai.In sak nan te pawh a hmang a ni.Anih leh heng in sakna tur PMGY leh IAY dawngtu te hian an in an sak zawh hian IAY leh PMGY Sign Board tar tur kan pek kha kan in ah chuan kan tar em?.Pawisa chu kan duh huam huam.Mahse IAY leh PMGY signboard tar zak leh si rilru chapo na kha kan nei leh tlat thin.Hengah pawh hian VC te hian mahni khua a IAY hmu te kha signboard lo tar theuh turin tan lak pui leh ila a tha hle ang.

VC te hi an pawimawh a.An mawhphurhna pawh a sang.Mipui ten a an duh tak a an thlan democratically elected an ni.Mihring mihrinna ti changkang tura sawrkar in a bul thut a hmasawnna a neih theih nana a siam te an ni.VC hna hi missionary hna a ni tel a ni tih te hriat tel a tha awm e.Biakin pulpit tlanga thusawi leh ramthim a rawngbawl a chhuak kher kha Pathian rawngbawl kan ni lo.Thingtlanga kan mipui,harsa ve leh chhawngte tanpui leh tuamhlawm hna kha missionary hna tha tak a ni.Vawiin ni hian VC te hi kan pawimawh a ni tih hre thar leh ila kan ram hi khaw dang pa in min tih hmasawn sak dawn lo, keini, helai a cheng, helai a in leh lo nei te mawhphurna liau liau a ni. Chuvangin he ram hian ka tha leh zung, ka theihna a mamawh a, ka ram in min ko a ni kan ti tih theuh a hun tawh. Hmasawnna reng reng VC kut ah a awm telh telh dawn tih hi kan hriat bawk a tha awm e.

Veng hmasawn lo, veng hlam chhiah bik kan ni kan ti fo thin. Sawrkar chungah pawh an vui lek lek fo thin. Amaherawh a siam tha tur ber kan nih lai a dik loh tak a hna kan thawh khan sawrkar tan pawh in puih leh hi a chakawm lo a ni. Chuvangin, vawiin a VC lo kal khawm te hian “I RAM IN A KO CHE “tih hre thar leh ila,min kohna ang ngeiin nung bawk ila,hmasawnna rahbi chu kan her ngil ngei ngei ang.He ram hmasawnna chu kan kut ah a awm e.

(Speech of V.Lalengmawia,BDO Tuipang at the VC Conference,Saiha;It has been edited to suit the prevailing system adopted at Aizawl)

Electiuon Observer SS Shinde IAS Saitual ah.

Kan hma lawka in thlang tur kan nih avangin ka bial chhunga constituency pahnih 8-Chalfilh leh 9-Tawi a Election Observer chuan Saitual a rawn tlawh bawk.Amah hi SS Shinde niin kum 1991 ah IAS confer a ni a,tunah hian Commissioner,Transport Deptt hna chelh mek Maharashtra ah.Kum 10 nservice ka la nei a ti a,IAS an confer hma hle tih a hriat theih.Mizoramah lem MCS te hi Selection Grade(Director/JS) an kai hnu ah chiah an confer ang lawi bawk si a.

He observer hi vegetarian a ni a,mahse arsa ka duh a ti a,kan siamsak.Ek a ngah khop mai a.A hunawlah a e deuh rengin ka hria.A fel khop mai a.Biak nuam tak leh tih tam lo tak a ni.

Chalhfilh Constiteuncy chhungah hian sensitive polling station 4 leh hyper sensitive polling station 5 vel a awm a,heng khua te hi a tlawh hlawm a,a fel khop mai.Vai hi chuan an mawh phurhna an hre chiang khop in a hmuh theih.

Rahul Gandhi Saitual ah

Ni 21 Nov 2008 khan Rahul Gandhi chuan Saitual rawn tlawhin kumin a kan MLA inthlan lo awm tura INC candidate Pu R.Lalzirliana tan a rawn campaign sak.Rahul Gandhi chuan Saitual District hi thla kim lo a piang anih thu sawiin Congress an tlin chuan engkim anih dan tur ang in thil tih a ni ang a ti.

Rahul Gandhi lo thlen hma ni hian SPG a officer AIG pakhat chuan security arrangement rawn neiin thil an duh hautak hle mai a.Kei pawh a hming a civil administration a thu ber ta na na chuan enpui kha ka hna anih avangin ka buai hle.Party thil anih vangin a hmuahna leh public meetingah chuan ka tel lo.(Hmu chak hle mah ila)

Engemaw thil thut in ven nan leh tlan chhiat nan ka Quarters kha ruat a ni a.SPG ho chuan rehearsal te neiin ka quarters chu an rawn kal ngei a,i room chhung bikah kan awm tir ang khawi maw kan lo en an ti a,lehkhabu etcetc ka lo dah darh nuai mai chu an meng phawk nasa.,Khawngaihin i lo tih fai tir thei ang em an ti hem mai..ka nui nasa lutuk.Mahse Saitual leh a chheh vel chu hmun ralmuang ber a nih avangin hman a tul ta lo.

Thursday, November 13, 2008

Health Deptt Pawisa Rs.130 lakhs chiahpuam

Ni 13 Nov 2008 chhuaka The Zozam Times in a tarlan danin Mizoram sawrkar hnuaia Health Deptt chuan Rs.130 lakhs chu an cashier Pi Chawngrinsangin a lo chiahpuam ve ani tih department hotuten an sawi.

Mizoram sawrkarin department hrang hranga chiahpuam avanga buaina awm thei an rin avangin Finance Deptt chuan surprise checking department tinah a nei a.Minor Irrigation Deptt pawhin an chiahpuam tih thuthang chu dawt ani tih hmu chhuakin MI Deptt chu an fihlim a.Heti lai hian Health Deptt chuan Rs.130 lakhs lai chu an lo chiahjpuam ve thung.Health Deptt Director Pu N.Pallai chuan cashier Chawngrinsangi hi mi rinawm tak leh in vawng fel tak anih thu sawiin,hetia chiahpuam a a lo in hnamhnawih ve hi a thiante nawrna vang a ni ve bawk tiin a sawi.Tin,cashier hian a ma thu thu in pawisa hi enga ti nge a draw theih tih zawhna chu Dr.Palai chuan hna la zawh loh avanga pawisa la pek chhuah loh ho hi bankah dah mai an nia.cashier hian a duh duhin a mahin a draw thei mai a ni a ti.

Heti lai hian police ten chiahpuam chungchang la chhui zelin Muanpuii chungah hian tumah awm in a lang rih lo a.Pawisa hi a lo vei vir kual vel mai mai ani tih hmu chhuah a ni.Heiti lai hian Chiahpuam a hlawk ve Pu Vanlalmawia of MSVT chuan Rs.300000 a chiahpuam atanga a hlawkna Rs.50000 chu collector hnenah pe kir in,a capital ber a hmuh tawh avangin leh midang pawisa chan mai turte a khawngaih avanga pekir ani tih a sawi.

Tin,chhim lam Saiha ah pawh chiahpuam hi a lar ve hle a.Saiha atang pawhgin Rs.nuai za tam fe riral anga chhut a ni.Tin,ni 9 Nov 2008 zan khan Saiha a chiahpuam lama asn hotu pawh Aizawl a kal tih thu ka dawng.

MPS Written Result chhuak

MPSC chuan tun hnaia MPS Written Exam a buatsaih chu nimin tlai khan a ti chhuak.MPS hi post 10 a ruak a.Exam beitu zawng zawng hi mi 217 an ni.Interview nei turin mi 24 an tling...alphabetical order in...

1.B.Tlangdingliana
s/o B.Satzauva (L)

2.C.Lalengliana
s/o C.Zadailova

3.F.Lalchhuanawma
s/o F.Lianhmingthanga

4.Francis Lalnuntluanga Ralte
s/o Paul Ramfangzauva Ralte

5.HC Lalramthara
s/o Hrangngiara

6.H.Lalramsanga
s/o H.Rotunga

7.J.Lalmuankima
s/o Lalmawia

8.KL Vulmawia
s/o KL Laithanchhunga

9.Lalbiakdika
s/o Lalruma (L)

10.Lalbiakkila
s/o Aikhuma (L)

11.Lalchhuanthanga
s/o PJ Lalhuma

12.Lallawmzuala
s/o K.Thannghinga

13.Lalmuanpuia
s/o Lalzama

14.Lalrinawma
s/o Zochungnunga

15.Lalrinawma Sailo
s/o Ngurthanzuala Sailo

16.Lalrinpuia Varte
s/o H.Rohmingthanga

17.Lalthangpui Pulamte
s/o Lalkhawliem Pulamte

18.Lalvenhima
s/o Lalvuana

19.M.Misaela
s/o Jeff M.Sanga

20.Malsawmsanga
s/o HC Zamhaia

21.Saidingliana Sailo
s/o J.Lalmawia Sailo

22.VL Lura Hauzel
s/o Thuamzaliana

23.Vanlalnghenga
s/o Zawlthuama

24.Zarzoliana
s/o Rosailova

Thursday, November 6, 2008

Pi Lalhlimpuii MNF Ticketin Hrangturzo Bial ah ding dawn

Kan veng nu Pi Lalhlimpuii w/o Pu C.Remtluanga chu MNF ticket in Hrangturzo bial ah a ding dawn.Pi Lalhlimpuii hi hmeichhe fel tak niin kum 1988 khan MNF Ministry ah khan Mizo hmeichhe zinga Minister hmasa ber niin Aizawl North I bial atangin thlan tlin a ni a.Minister of State nihna pek a ni.

Pi Lalhlimpuii leh a pasal Pu C.Remtluanga hian fapa pahnih neiin a upa zawk Samuela chuan naupang te anih laiin kham ah (huana an picnic naah)a tlahlum a.Tunah hian fapa pakhat Isaac Malsawmtluanga neiin an chhungin Venghnuai ah an khawsa mek.Tin,an fapa Isaac pawh hi tlangvel fel tak niin Mizo zingah Master of Fine Arts degree nei hmasa ber a ni a.Lemziah a thiam hle.Rave Vox a an zaitupa ber a ni bawk.

Pi Lalhlimpuii chu tling ngei turin duhsakna ka hlan a.Mahse in ti lawk teh ang...a pasal hian politics hi khel zawk se,amah Pi Lalhlimpuii hi a tha lo e tihna ni lo in,a pasal Pu C.Remtluanga hi mitinte tana in pe zo leh fak phu a ni a.Mi rethei khawngaihtu leh lainattu a ni.A thlawn pawhin engmah sen a hreh ngai lo.Pu C.Remtluanga hi kei chuan Minister atan ka awt khawp mai.